Miód chabrowy to jeden z mniej znanych i rzadziej spotykanych miodów odmianowych. Powstaje z nektaru chabra bławatka i wyróżnia się intensywnym aromatem, charakterystycznym smakiem oraz ciekawym składem chemicznym. W tym artykule sprawdzamy, co o miodzie chabrowym mówią badania naukowe i które z przypisywanych mu właściwości mają rzeczywiste potwierdzenie.
Co to jest miód chabrowy?
Miód chabrowy jest miodem nektarowym, którego charakterystyczne cechy wynikają przede wszystkim z nektaru zbieranego przez pszczoły z kwiatów chabra bławatka (Centaurea cyanus L.).
Chaber bławatek jest rośliną dobrze znaną z polskiego krajobrazu. Jego intensywnie niebieskie kwiaty można spotkać między innymi na polach i ich obrzeżach.
Dla pszczelarza samo pojawienie się pojedynczych chabrów w okolicy pasieki nie oznacza jeszcze możliwości pozyskania miodu chabrowego. Aby pożytek był wyraźny, pszczoły muszą mieć dostęp do odpowiednio dużej liczby kwitnących roślin w czasie, w którym zbierają nektar.
Między innymi dlatego miód chabrowy jest zdecydowanie mniej powszechny niż miód rzepakowy czy wielokwiatowy.
Jak wygląda miód chabrowy?
Jedną z charakterystycznych cech miodu chabrowego jest jego kolor.
W badaniu polskich miodów chabrowych ich barwę określono jako średnio jasną i intensywnie żółtą. W innych badaniach spotykano także określenie zielonkawożółtej barwy.
Warto jednak pamiętać, że miód jest produktem naturalnym. Jego kolor nie musi być identyczny w każdym sezonie.
Wpływ mogą mieć między innymi:
- miejsce, z którego pszczoły zbierały nektar,
- obecność innych kwitnących roślin,
- przebieg pogody,
- termin zbioru,
- warunki danego sezonu pszczelarskiego.
Dlatego naturalny miód chabrowy może różnić się odcieniem pomiędzy poszczególnymi partiami.
Jak smakuje miód chabrowy?
Miód chabrowy ma wyrazisty i dość łatwy do zapamiętania smak.
W publikacjach naukowych opisywany był jako miód o intensywnym aromacie i lekko gorzkawym posmaku.
Nie jest więc tak neutralny sensorycznie jak niektóre delikatne miody jasne.
W smaku mogą pojawiać się nuty:
- kwiatowe,
- ziołowe,
- lekko korzenne,
- delikatnie pikantne,
- z subtelną goryczką w finiszu.
Odbiór smaku jest oczywiście indywidualny, a charakter konkretnej partii może się nieco różnić w zależności od warunków, w jakich powstał miód.
WIEDZA OPARTA NA BADANIACH
Miód chabrowy – właściwości. Co pokazują badania?
W internecie można znaleźć wiele informacji o właściwościach miodu chabrowego. Nie wszystkie mają jednak równie dobre potwierdzenie naukowe.
Dlatego warto oddzielić to, co rzeczywiście zaobserwowano w badaniach, od twierdzeń dotyczących leczenia lub zapobiegania chorobom.
W badaniach miodu chabrowego analizowano między innymi jego:
- aktywność przeciwbakteryjną,
- aktywność antyoksydacyjną,
- skład chemiczny,
- związki charakterystyczne dla pochodzenia botanicznego.
Najciekawsze wyniki dotyczą między innymi aktywności nadtlenkowej oraz obecności charakterystycznych związków chemicznych.
Aktywność przeciwbakteryjna
W badaniach laboratoryjnych obserwowano aktywność związaną m.in. z wytwarzaniem nadtlenku wodoru.
Aktywność antyoksydacyjna
W polskich próbkach miodu chabrowego oceniano ją jako umiarkowaną.
Charakterystyczne związki
Wykrywano m.in. lumichrom, ryboflawinę i kwas fenylomlekowy.
Miód chabrowy a aktywność przeciwbakteryjna
Jedną z ciekawszych właściwości miodu chabrowego obserwowanych w badaniach jest aktywność przeciwbakteryjna.
W badaniu Oelschlaegel i współautorów wykazano w próbkach miodu chabrowego stosunkowo wysoką produkcję nadtlenku wodoru – około 0,5-0,9 mmol/l na godzinę.
Nadtlenek wodoru może powstawać w miodzie między innymi dzięki aktywności enzymatycznej z udziałem oksydazy glukozowej. Jest to jeden z mechanizmów, które mogą uczestniczyć w przeciwbakteryjnej aktywności niektórych miodów.
Badacze obserwowali związek pomiędzy wysoką aktywnością nadtlenkową miodu chabrowego a jego działaniem przeciwbakteryjnym.
Ważne
Badania laboratoryjne wykazujące aktywność przeciwbakteryjną nie oznaczają, że spożywanie miodu chabrowego leczy infekcje. Miód jest żywnością, a nie lekiem.
Czy miód chabrowy ma właściwości antyoksydacyjne?
Tak, w badaniach laboratoryjnych wykazano aktywność antyoksydacyjną miodu chabrowego.
Warto jednak zachować proporcje. W badaniu polskich próbek miodu chabrowego opublikowanym w czasopiśmie Food Chemistry aktywność antyoksydacyjną, przeciwrodnikową oraz całkowitą zawartość związków fenolowych oceniono jako umiarkowane.
Dlatego nie ma dobrych podstaw, aby przedstawiać miód chabrowy jako wyjątkowo silny antyoksydant.
To dobry przykład pokazujący, dlaczego informacje o miodzie warto weryfikować na podstawie publikacji naukowych, a nie tylko powielać popularne opisy z internetu.
Badania potwierdzają aktywność antyoksydacyjną miodu chabrowego, ale nie wskazują, że jest ona wyjątkowo wysoka.
Co zawiera miód chabrowy?
Tak jak inne miody, miód chabrowy składa się przede wszystkim z naturalnie występujących cukrów – głównie fruktozy i glukozy – oraz wody.
W znacznie mniejszych ilościach występują w nim również inne substancje, które są interesujące z punktu widzenia składu chemicznego i identyfikacji pochodzenia botanicznego miodu.
W badaniach polskich próbek miodu chabrowego wykryto między innymi:
- lumichrom,
- ryboflawinę,
- kwas fenylomlekowy,
- związki fenolowe,
- charakterystyczne norisoprenoidy.
Niektóre z tych związków są szczególnie ciekawe dlatego, że mogą pomagać naukowcom rozpoznawać, z jakiego pożytku pochodzi dany miód.
Sam fakt obecności określonego związku w miodzie nie oznacza automatycznie potwierdzonego działania zdrowotnego po jego spożyciu.
Dlaczego miód chabrowy jest rzadki?
Żeby pszczoły zgromadziły wyraźny miód odmianowy, w otoczeniu pasieki musi występować odpowiednio obfity pożytek chabrowy.
Chaber bławatek często rośnie pomiędzy roślinami uprawnymi i na obrzeżach pól. W nowoczesnym rolnictwie jest jednak traktowany jako chwast, dlatego jego występowanie w uprawach bywa ograniczane.
Duże stanowiska chabra, które mogą zapewnić pszczołom intensywny pożytek, nie występują więc wszędzie.
Na możliwość pozyskania miodu chabrowego wpływają również:
- pogoda podczas kwitnienia,
- siła rodzin pszczelich,
- obecność innych atrakcyjnych pożytków,
- termin kwitnienia,
- warunki konkretnego sezonu.
Dlatego pozyskanie wyraźnego miodu chabrowego nie jest możliwe każdego roku i w każdym miejscu.
Z praktyki pszczelarskiej
Nawet jeśli w okolicy pasieki rośnie dużo chabrów, nie oznacza to jeszcze, że pszczoły przyniosą nektar głównie z tej rośliny. Ostateczny charakter miodu zależy od całego układu pożytków i warunków pogodowych w danym momencie.
Czy miód chabrowy krystalizuje?
Tak. Krystalizacja miodu chabrowego jest naturalnym zjawiskiem.
Miód jest przesyconym roztworem cukrów i z czasem część glukozy zaczyna tworzyć kryształy. Nie świadczy to o zepsuciu produktu ani o dodaniu do niego cukru.
Tempo krystalizacji zależy między innymi od:
- proporcji glukozy i fruktozy,
- zawartości wody,
- temperatury przechowywania,
- obecności naturalnych drobinek, które mogą stać się miejscem tworzenia kryształów.
Dlatego poszczególne partie nawet tego samego rodzaju miodu mogą krystalizować w nieco innym tempie.
Krystalizacja jest naturalnym procesem i nie obniża jakości miodu.
Jak przechowywać miód chabrowy?
Miód chabrowy najlepiej przechowywać w warunkach, które ograniczają dostęp wilgoci, światła i wysokiej temperatury.
Najlepiej:
- trzymać go w szczelnie zamkniętym słoiku,
- przechowywać w suchym miejscu,
- chronić przed bezpośrednim światłem słonecznym,
- nie stawiać w pobliżu źródeł ciepła,
- unikać częstych i dużych zmian temperatury.
Miód jest produktem higroskopijnym, czyli może pochłaniać wilgoć z otoczenia. Może również przejmować obce zapachy, dlatego warto zawsze dokładnie zamykać słoik po użyciu.
Najlepsze warunki przechowywania to szczelne opakowanie, suche miejsce i brak bezpośredniego światła oraz wysokiej temperatury.
Czy miód chabrowy można dodawać do gorącej herbaty?
Tak, miód chabrowy można dodawać do herbaty.
Jeżeli jednak zależy nam na ograniczeniu wpływu wysokiej temperatury na naturalnie występujące w miodzie enzymy i inne składniki wrażliwe na ciepło, warto poczekać, aż napój trochę ostygnie.
Samo dodanie miodu do gorącej herbaty nie powoduje jednak, że miód staje się szkodliwy lub toksyczny.
Jeśli chcesz zachować jak najwięcej naturalnych składników wrażliwych na temperaturę, dodaj miód do napoju, który nie jest już bardzo gorący.
Przeczytaj również: Czy miód można dodawać do gorącej herbaty?
Najczęściej zadawane pytania o miód chabrowy
Z czego powstaje miód chabrowy?
Miód chabrowy powstaje przede wszystkim z nektaru kwiatów chabra bławatka (Centaurea cyanus L.).
Jak smakuje miód chabrowy?
Jest intensywnie aromatyczny, wyrazisty i może mieć lekko gorzkawy, ziołowy lub delikatnie pikantny finisz.
Czy miód chabrowy krystalizuje?
Tak. Krystalizacja jest naturalnym procesem zachodzącym w miodzie i nie świadczy o jego zepsuciu.
Czy miód chabrowy ma właściwości przeciwbakteryjne?
W badaniach laboratoryjnych obserwowano aktywność przeciwbakteryjną miodu chabrowego, związaną między innymi z aktywnością nadtlenkową. Nie oznacza to jednak potwierdzonego działania leczniczego po spożyciu miodu.
Dlaczego miód chabrowy jest rzadki?
Uzyskanie wyraźnego miodu odmianowego wymaga odpowiednio dużego pożytku chabrowego oraz sprzyjających warunków pogodowych. Takie warunki nie występują każdego roku i w każdej lokalizacji.
Miód chabrowy – co warto zapamiętać?
Miód chabrowy jest rzadziej spotykanym miodem odmianowym, który powstaje przede wszystkim z nektaru chabra bławatka.
Wyróżnia się intensywnym aromatem, charakterystycznym smakiem oraz ciekawym profilem chemicznym. W badaniach analizowano między innymi jego aktywność przeciwbakteryjną i antyoksydacyjną, a także obecność związków pomagających opisywać jego pochodzenie botaniczne.
Warto jednak pamiętać, że wyniki badań laboratoryjnych nie są równoznaczne z potwierdzonym działaniem leczniczym po spożyciu miodu.
Najlepiej więc patrzeć na miód chabrowy jako na ciekawy, naturalny produkt pszczeli o charakterystycznym smaku i składzie, którego właściwości warto przedstawiać zgodnie z aktualnym stanem wiedzy.
Autor: Karolina Fujarska
dietetyk, psychodietetyk i specjalista promocji zdrowia. W Pasiece Fujarskich odpowiada za edukacyjne treści dotyczące miodu i produktów pszczelich. Artykuły przygotowuje na podstawie literatury naukowej oraz doświadczenia rodzinnej pasieki.
Źródła i literatura naukowa
- Kuś P.M., Jerković I., Tuberoso C.I.G., Marijanović Z., Congiu F. (2014). Cornflower (Centaurea cyanus L.) honey quality parameters: chromatographic fingerprints, chemical biomarkers, antioxidant capacity and others. Food Chemistry, 142, 12–18. DOI: 10.1016/j.foodchem.2013.07.050.
- Oelschlaegel S. i wsp. (2012). Floral markers of cornflower (Centaurea cyanus) honey and its peroxide antibacterial activity for an alternative treatment of digital dermatitis. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 60(47), 11811–11820. DOI: 10.1021/jf303699t.
Artykuł ma charakter edukacyjny. Miód jest środkiem spożywczym, a wyniki badań laboratoryjnych nie są równoznaczne z potwierdzeniem działania leczniczego u człowieka.