Z NOTATNIKA DIETETYCZKI OD PSZCZELICH SPRAW · ODCINEK 01
Cześć!
Jesień ma swój niepowtarzalny urok. Kolorowe liście, chłodniejsze poranki i coraz dłuższe wieczory. To również czas, kiedy częściej zastanawiamy się, jak zadbać o organizm w sezonie infekcyjnym.
Jesienna rutyna nie musi oznaczać wielkich zmian. Czasami wystarczy kilka prostych nawyków, by lepiej zadbać o siebie w sezonie jesienno-zimowym. Jako dietetyczka chciałabym pokazać Ci, jak połączyć codzienne odżywianie z produktami pszczelimi.
Bez cudownych obietnic. Za to z wiedzą, praktycznymi wskazówkami i spojrzeniem na polską literaturę apiterapeutyczną.
01 / DOBRY POCZĄTEK DNIA
Zadbaj o śniadanie, które naprawdę odżywia
Jesienią łatwo wpaść w codzienny pośpiech. Śniadanie zastępuje kawa, a pierwszy pełnowartościowy posiłek pojawia się dopiero kilka godzin później.
Tymczasem dobrze skomponowane śniadanie może dostarczyć organizmowi białka, błonnika, witamin i składników mineralnych.
Spróbuj owsianki z jogurtem naturalnym, orzechami i sezonowymi owocami. Dla smaku możesz dodać łyżeczkę naturalnego miodu.
Czy miód to tylko cukier?
Miód składa się przede wszystkim z glukozy i fruktozy, ale zawiera również niewielkie ilości innych substancji, między innymi enzymów, kwasów organicznych i związków fenolowych.
Ich skład i zawartość zależą między innymi od pochodzenia botanicznego miodu. Pamiętaj jednak, że miód jest źródłem cukrów wolnych, dlatego najlepiej spożywać go z umiarem.
Do porannych posiłków możesz wybrać miód lipowy o wyrazistym, ziołowym aromacie. Jeśli lubisz intensywniejsze smaki, spróbuj miodu gryczanego.

Nie wiesz, który miód wybrać?
Każdy miód ma swój charakter. Jedne są delikatne i kwiatowe, inne intensywne i wyraziste.
Przygotowaliśmy porównywarkę dziewięciu odmian miodów z naszej pasieki. Sprawdź różnice w intensywności smaku, aromacie i odczuwalnej słodyczy, a następnie wybierz swój ulubiony.
02 / PRODUKT PSZCZELI
Poznaj pierzgę pszczelą
Pierzga wciąż jest mniej znana niż miód. A szkoda, bo sam proces jej powstawania jest niezwykle interesujący.
Pszczoły zbierają pyłek kwiatowy, a następnie umieszczają go w komórkach plastra. W odpowiednich warunkach zachodzą tam naturalne przemiany fermentacyjne.
Tak powstaje pierzga pszczela.
Co zawiera pierzga?
W literaturze naukowej opisuje się jej złożony skład obejmujący między innymi:
białko i aminokwasy,
węglowodany,
lipidy,
składniki mineralne,
związki fenolowe.
Dokładna zawartość tych składników zależy od pochodzenia pyłku oraz naturalnych procesów zachodzących podczas jego przechowywania w ulu.
Choć pierzga jest przedmiotem wielu badań, nie mamy wystarczających dowodów klinicznych, aby twierdzić, że jej regularne spożywanie chroni przed jesiennymi infekcjami.
Jak wprowadzić pierzgę do diety?
Możesz spróbować dodać niewielką ilość do jogurtu, owsianki lub koktajlu, jeśli dobrze tolerujesz produkty pszczele.
W naszej pasiece pozyskujemy pierzgę w ograniczonych ilościach. To produkt wymagający szczególnej pracy podczas pozyskiwania i przygotowania.

Chcesz dowiedzieć się więcej o pierzdze?
Poznaj sposób jej powstawania, skład oraz różnice między pierzgą a pyłkiem pszczelim.
03 / RÓŻNORODNOŚĆ W DIECIE
Odkrywaj pyłek pszczeli
Czy zdarzyło Ci się przyglądać kolorowym obnóżom pyłkowym przynoszonym przez pszczoły? Mogą być żółte, pomarańczowe, a niekiedy nawet znacznie ciemniejsze.
Ich kolor zależy między innymi od roślin odwiedzanych przez pszczoły.
Pyłek pszczeli to produkt o interesującym i zróżnicowanym składzie. Zawiera między innymi białko, aminokwasy, lipidy, składniki mineralne oraz związki fenolowe.
Polscy badacze, w tym prof. Bogdan Kędzia i Elżbieta Hołderna-Kędzia, opisywali jego skład, wartość odżywczą i właściwości biologiczne.
Warto przy tym pamiętać, że aktywność przeciwutleniająca wykazana w badaniach laboratoryjnych nie jest równoznaczna z potwierdzonym działaniem zdrowotnym po spożyciu pyłku przez człowieka.
Jak wykorzystać pyłek w kuchni?
Pyłek możesz wprowadzić jako dodatek do codziennych posiłków. Spróbuj połączyć go z:
- jogurtem naturalnym i owocami,
- kefirem,
- owsianką,
- domowym koktajlem.
Jeżeli lubisz eksperymentować w kuchni, wypróbuj napój na bazie wody z dodatkiem pyłku i cytryny.
Ważne: Pyłek pszczeli może powodować reakcje alergiczne, również ciężkie. Osoby uczulone na pyłki roślin lub produkty pszczele powinny zachować szczególną ostrożność.

04 / CHWILA DLA SIEBIE
Stwórz wieczorny rytuał z miodem
Nie każdy dobry nawyk musi być skomplikowany. Czasami wystarczy znaleźć kilka minut, usiąść z kubkiem ciepłego naparu i odpocząć po całym dniu.
Jesienią szczególnie przyjemnie smakuje napar z dodatkiem naturalnego miodu, imbiru i cytryny.
Warto dodawać miód do lekko przestudzonego napoju, zwłaszcza jeśli zależy nam na ograniczeniu wpływu wysokiej temperatury na jego wrażliwe składniki.
Czy miód może łagodzić kaszel?
To jeden z ciekawszych przykładów, kiedy tradycyjne zastosowanie miodu spotyka się ze współczesnymi badaniami naukowymi.
W przeglądzie systematycznym Cochrane analizowano badania dotyczące podawania miodu dzieciom z ostrym kaszlem.
Wyniki sugerują, że miód może łagodzić częstotliwość kaszlu, między innymi w porównaniu z brakiem leczenia lub placebo. Jakość dowodów jest jednak ograniczona, a miód nie leczy przyczyny infekcji.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, przygotowaliśmy osobny artykuł, w którym omawiamy wyniki badań i praktyczne zastosowanie miodu.
Miód na kaszel – co mówią badania i jak go stosować?
Ważne: Miodu nie należy podawać dzieciom poniżej 12. miesiąca życia ze względu na ryzyko botulizmu niemowlęcego.
05 / CODZIENNE PODSTAWY
Nie zapominaj o tym, co najważniejsze
Kiedy myślimy o odporności, często szukamy jednego produktu, który miałby rozwiązać wszystkie problemy. Tymczasem układ odpornościowy to niezwykle złożony mechanizm, a na jego prawidłowe funkcjonowanie wpływa wiele czynników.
Dlatego jako dietetyczka zawsze zachęcam, żeby zacząć od podstaw.
Sen i regeneracja
Odpowiednia ilość snu i regularny rytm dnia mają znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jesienią warto szczególnie zadbać o czas na odpoczynek.
Urozmaicona dieta
Codziennie sięgaj po różnorodne warzywa i owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, wartościowe źródła białka oraz zdrowych tłuszczów. To właśnie całokształt diety pomaga dostarczać składników potrzebnych organizmowi.
Aktywność fizyczna
Regularny ruch ma znaczenie dla zdrowia. Nie musi to być intensywny trening. Spacer na świeżym powietrzu również jest dobrym wyborem.
Witamina D
Jesienią i zimą, kiedy ekspozycja na promieniowanie słoneczne jest ograniczona, warto zwrócić uwagę na odpowiednią podaż witaminy D i aktualne zalecenia dotyczące suplementacji.
Profilaktyka infekcji
Nie zapominajmy również o higienie rąk, wietrzeniu pomieszczeń i szczepieniach zgodnych z aktualnymi zaleceniami.
A gdzie w tym wszystkim miejsce na produkty pszczele?
Miód, pyłek i pierzga mogą być ciekawym elementem urozmaiconej diety. Dostarczają różnych substancji odżywczych i związków pochodzenia roślinnego, choć ich ilości i skład bywają bardzo zróżnicowane.
Warto jednak pamiętać, że nie zastępują snu, zdrowego odżywiania ani profilaktyki medycznej.
To nie jeden produkt, ale suma naszych codziennych nawyków ma znaczenie dla zdrowia.
Z POLSKIEJ LITERATURY
Co nauka mówi o produktach pszczelich?
Polska literatura apiterapeutyczna ma bogaty dorobek. Warto przypomnieć między innymi prace prof. Bogdana Kędzi i Elżbiety Hołderny-Kędzi, którzy przez wiele lat zajmowali się badaniem składu, właściwości biologicznych i możliwości wykorzystania produktów pszczelich.
W ich publikacjach znajdziemy informacje dotyczące miodu, pyłku, pierzgi oraz innych produktów ula.
Wiemy, że miód zawiera nie tylko glukozę i fruktozę, ale również enzymy, kwasy organiczne i związki fenolowe. Z kolei pyłek i pierzga wyróżniają się bardziej złożonym składem obejmującym między innymi białko, lipidy i substancje pochodzenia roślinnego.
Dlaczego warto wracać do polskiej literatury?
Ponieważ wiele interesujących obserwacji dotyczących produktów pszczelich zostało opisanych przez naszych rodzimych badaczy, a ich prace stanowią wartościowy punkt wyjścia do poznawania apiterapii.
Trzeba jednak odróżniać wyniki badań laboratoryjnych od skuteczności potwierdzonej w badaniach klinicznych z udziałem ludzi.
Właśnie dlatego w cyklu „Z notatnika Dietetyczki od pszczelich spraw” będziemy łączyć dorobek polskich autorów ze współczesnymi publikacjami naukowymi, pokazując zarówno interesujące właściwości produktów pszczelich, jak i ograniczenia naszej wiedzy.
Jesienna rutyna nie musi oznaczać rewolucji
Nie musisz zmieniać wszystkiego od razu. Może zaczniesz od regularnego śniadania? Krótkiego spaceru po pracy? A może poznasz produkt pszczeli, którego jeszcze nigdy nie próbowałaś?
Najważniejsze, aby dobre nawyki były możliwe do utrzymania również wtedy, kiedy codzienność staje się bardziej wymagająca.
A jeśli przy okazji w Twojej kuchni zagości naturalny miód, pyłek lub pierzga z naszej pasieki, będzie nam bardzo miło.
Życzę Ci pięknej, spokojnej jesieni i wielu dobrych chwil!
Karolina Fujarska
Dietetyczka od pszczelich spraw
Dietetyczka, psychodietetyczka i specjalistka promocji zdrowia
Tekst i fotografie: Karolina Fujarska
Bibliografia i źródła naukowe
Hołderna-Kędzia E., Kędzia B. (2021). Krajowe miody odmianowe w profilaktyce i lecznictwie. Postępy Fitoterapii, 2/2021. Przeczytaj publikację.
Hołderna-Kędzia E., Kędzia B. (2021). Synbiotyczne działanie produktów pszczelich wytwarzanych ze źródeł roślinnych. Postępy Fitoterapii, 3/2021. Przeczytaj publikację.
Bee Bread as a Promising Source of Bioactive Molecules and Functional Properties: An Up-To-Date Review (2022). Antibiotics. Przeczytaj przegląd naukowy.
Oduwole O. i współautorzy (2018). Honey for acute cough in children. Cochrane Database of Systematic Reviews. Przeczytaj przegląd po polsku.

Co u nas znajdziesz?
Na skróty
Administrator
Sklep
Pasieka Fujarskich Czaplinek
Wełnica 7B
78-550 Czaplinek
Pon.- Pt. 6:00-18:00
Sobota: 8:00-17:00

