Pierzga, znana również jako chleb pszczeli, to naturalny produkt pszczelarski o wielu wyjątkowych właściwościach prozdrowotnych. Jest to przetworzony pyłek kwiatowy, który pszczoły miodne fermentują w plastrach woskowych za pomocą enzymów, drożdży i bakterii. Proces fermentacji poprawia jego strawność i biodostępność składników odżywczych, co sprawia, że pierzga ma wyjątkowe właściwości biologiczne. Dzięki swojemu bogatemu składowi odżywczemu i terapeutycznym działaniom, pierzga zyskuje coraz większą popularność jako naturalny suplement diety.

Czym jest pierzga?

Pierzga to fermentowany pyłek kwiatowy, który pszczoły miodne magazynują w komórkach plastrów. Procesy zachodzące podczas jej powstawania mogą zwiększać biodostępność wybranych składników odżywczych, co potwierdzają między innymi badania laboratoryjne symulujące trawienie.

Pierzga zawiera takie składniki jak:

  • Białka i aminokwasy
  • Witaminy (m.in. A, C, E i witaminy z grupy B)
  • Minerały (żelazo, magnez, cynk, potas)
  • Kwasy tłuszczowe
  • Polifenole i flawonoidy (związki o aktywności przeciwutleniającej)

Dzięki obecności tych składników chleb pszczeli jest przedmiotem badań nad jego właściwościami antyoksydacyjnymi, przeciwzapalnymi oraz potencjalnym wpływem na układ odpornościowy. Wiele z tych właściwości potwierdzono dotychczas w badaniach laboratoryjnych i na modelach zwierzęcych.


Właściwości zdrowotne pierzgi

Właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne

Badania nad pierzgą wskazują na jej silną aktywność antyoksydacyjną. Związki takie jak polifenole i flawonoidy wykazują zdolność neutralizowania wolnych rodników, co może mieć znaczenie w ograniczaniu stresu oksydacyjnego i uszkodzeń komórek. Stres oksydacyjny jest jednym z mechanizmów związanych z rozwojem chorób przewlekłych, takich jak miażdżyca, cukrzyca typu 2, nowotwory oraz choroby neurodegeneracyjne.

W badaniach in vitro i na modelach zwierzęcych wykazano, że pierzga może wykazywać działanie przeciwzapalne. Jest to interesujące w kontekście badań nad przewlekłymi stanami zapalnymi organizmu.

W badaniu opublikowanym w 2023 roku oceniano wpływ różnych produktów pszczelich na przewlekły stan zapalny wywołany eksperymentalnie u szczurów. Podawanie pierzgi wiązało się ze zmianami stężenia wybranych cytokin prozapalnych i przeciwzapalnych. Wyniki wskazują na jej potencjał przeciwzapalny, choć nie przesądzają o skuteczności leczenia chorób zapalnych u ludzi.

Wpływ na układ odpornościowy

Pierzga jest również badana pod kątem potencjalnego wpływu na funkcjonowanie układu odpornościowego. W eksperymentach na zwierzętach z wykorzystaniem preparatów zawierających pierzgę obserwowano zmiany wybranych parametrów odpowiedzi immunologicznej, w tym procesów związanych z wytwarzaniem przeciwciał.

Z tego względu naukowcy analizują możliwość wykorzystania jej składników w dalszych badaniach nad odpowiedzią immunologiczną organizmu. Nie oznacza to jednak, że potwierdzono klinicznie, iż regularne spożywanie pierzgi zapobiega infekcjom bakteryjnym lub wirusowym u ludzi.

Działanie przeciwnowotworowe

Niektóre badania sugerują, że pierzga może wykazywać potencjalne działanie przeciwnowotworowe. Wyniki badań in vitro pokazały, że określone ekstrakty z pierzgi wpływały na żywotność wybranych linii komórek nowotworowych, między innymi raka piersi, płuca, wątroby, szyjki macicy oraz glejaka.

W przeglądzie naukowym z 2022 roku opisano między innymi eksperymenty, w których ekstrakty z pierzgi zmniejszały przeżywalność komórek nowotworowych w warunkach laboratoryjnych.

Choć wyniki te są interesujące, potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, czy podobne mechanizmy mają znaczenie kliniczne. Obecnie nie potwierdzono, że spożywanie pierzgi zapobiega nowotworom lub wspomaga ich leczenie u ludzi.

Wspomaganie pracy układu pokarmowego

Pierzga powstaje przy udziale mikroorganizmów i procesów fermentacyjnych, dlatego jej potencjalny wpływ na układ pokarmowy jest interesującym kierunkiem badań. Zmiany zachodzące podczas fermentacji mogą wpływać na dostępność niektórych składników odżywczych.

Badacze analizują również możliwość ochronnego działania pierzgi na błonę śluzową żołądka.

W badaniu opublikowanym w 2025 roku oceniono działanie pierzgi w modelu eksperymentalnie wywołanego owrzodzenia żołądka u szczurów. Zaobserwowano zmniejszenie nasilenia uszkodzeń błony śluzowej oraz zmianę wybranych wskaźników stanu zapalnego i stresu oksydacyjnego.

Wyniki te wskazują na potencjalne właściwości ochronne pierzgi, ale nie stanowią jeszcze dowodu na skuteczność jej stosowania w leczeniu wrzodów żołądka czy refluksu u ludzi.

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Polifenole i inne bioaktywne związki obecne w pierzdze mogą mieć znaczenie dla procesów związanych ze zdrowiem układu sercowo-naczyniowego. Badania eksperymentalne wskazują na możliwość wpływania przez niektóre składniki pierzgi na profil lipidowy oraz wybrane mechanizmy związane ze stresem oksydacyjnym.

Co ciekawe, istnieją również badania z udziałem ludzi. W badaniu Kas’ianenko i współpracowników z 2011 roku oceniono stosowanie produktów pszczelich u 157 osób z zaburzeniami lipidowymi.

W grupie otrzymującej pierzgę odnotowano zmniejszenie stężenia cholesterolu całkowitego o 15,7% oraz cholesterolu LDL o 20,5%. To interesujący wynik, jednak ze względu na ograniczenia badania potrzebne są dalsze, dobrze kontrolowane próby kliniczne.

Nie można więc jeszcze stwierdzić, że pierzga skutecznie zapobiega miażdżycy, nadciśnieniu czy innym chorobom sercowo-naczyniowym. Jej wpływ na gospodarkę lipidową pozostaje jednak wartym dalszego badania zagadnieniem.

Zastosowanie w dietetyce i suplementacji

Pierzga zaczyna być coraz częściej wykorzystywana jako element diety i składnik suplementów ze względu na swój złożony skład odżywczy oraz związki biologicznie aktywne. Obecnie dostępne są preparaty zawierające pierzgę w formie kapsułek, proszku lub granulek.

Jest ona również popularna wśród osób aktywnych fizycznie, zainteresowanych naturalnymi produktami pszczelimi i ich potencjalnym znaczeniem w żywieniu. Należy jednak pamiętać, że jej wpływ na regenerację powysiłkową i wydolność sportową nie został wystarczająco potwierdzony w badaniach klinicznych.

Ważne jest, aby spożywanie pierzgi odbywało się z uwzględnieniem indywidualnej tolerancji. Niektóre osoby mogą być uczulone na produkty pszczele, szczególnie zawierające pyłek kwiatowy. W przypadku rozpoznanej alergii nie należy samodzielnie testować tolerancji pierzgi. W takiej sytuacji zalecana jest konsultacja z alergologiem.

Przyszłość badań nad pierzgą

Choć pierzga jest coraz lepiej poznawana w środowisku naukowym, wiele jej właściwości wciąż pozostaje nie w pełni wyjaśnionych. Obecne badania dostarczają interesujących wyników, jednak znaczna ich część została przeprowadzona na modelach zwierzęcych lub in vitro.

Przyszłe badania powinny skupić się na dobrze zaprojektowanych badaniach klinicznych z udziałem ludzi, aby lepiej zrozumieć, w jaki sposób pierzga i jej składniki mogą wpływać na funkcjonowanie organizmu.

Ponadto konieczne są badania nad standaryzacją produktów z pierzgi, aby zapewnić odpowiednią jakość oraz porównywalność składu poszczególnych partii. Ma to szczególne znaczenie przy interpretowaniu wyników badań i ocenie potencjalnych zastosowań pierzgi w żywieniu człowieka.

DSC 3509

Jak stosować pierzgę?

Pierzga pszczela od dawna znajduje zastosowanie w tradycyjnej apiterapii i codziennym żywieniu. Można spożywać ją samodzielnie lub dodawać do różnych potraw. W literaturze spotykamy również propozycje jej regularnego stosowania, choć nie ustalono jednej dawki o potwierdzonej skuteczności zdrowotnej.

Jakie ilości pierzgi są stosowane?

  • Dorośli: W praktyce apiterapeutycznej spotyka się ilości około 5-10 gramów dziennie (orientacyjnie 1-2 łyżeczki, zależnie od wielkości granulek). W niektórych publikacjach opisano również większe ilości. Nie należy jednak traktować ich jako dawek o potwierdzonej skuteczności klinicznej.
  • Dzieci: W starszej literaturze apiterapeutycznej można znaleźć propozycje stosowania mniejszych ilości pierzgi u dzieci. Nie ustalono jednak uniwersalnej, odpowiednio przebadanej dawki pediatrycznej. Jej podawanie dziecku warto wcześniej omówić z lekarzem.
  • Osoby wrażliwe lub z alergiami: Osoby z rozpoznaną alergią na pyłki lub produkty pszczele powinny skonsultować spożywanie pierzgi z alergologiem. Samodzielne sprawdzanie reakcji organizmu przez zjedzenie nawet jednej granulki nie jest bezpieczną metodą oceny alergii.

Skład pierzgi zależy od pochodzenia botanicznego i konkretnej partii produktu, dlatego wyniki badań dotyczące jednej pierzgi nie muszą w pełni odnosić się do wszystkich innych.

Jak spożywać pierzgę?

Pierzga może być spożywana na różne sposoby:

  1. Na pusty żołądek: W tradycyjnej apiterapii często zaleca się spożywanie pierzgi około 30-45 minut przed posiłkiem. Nie ma jednak wystarczających dowodów klinicznych, że takie postępowanie zapewnia lepsze wchłanianie składników niż spożywanie jej z posiłkiem.
  2. Z wodą lub miodem: Pierzgę można namoczyć w letniej wodzie albo połączyć z wodą i miodem. Dzięki temu granulki stają się bardziej miękkie, a dodatek miodu łagodzi charakterystyczny, lekko kwaskowy smak pierzgi.
  3. Z jogurtem lub kefirem: Dodawanie pierzgi do fermentowanych produktów mlecznych, takich jak jogurt czy kefir, to prosty sposób na włączenie jej do codziennej diety.
  4. W koktajlach lub smoothie: Pierzgę można dodać do koktajlu owocowego, owsianki lub domowego deseru. Pozwala to połączyć jej smak z innymi składnikami.
  5. Granulki do żucia lub ssania: Pierzgę można również spożywać bezpośrednio, powoli rozgryzając lub trzymając granulki w ustach. Nie potwierdzono jednak, że taki sposób zapewnia lepszą przyswajalność niż inne metody spożycia.

Czy pierzga jest bezpieczna? Kto powinien unikać pierzgi?

Choć pierzga jest naturalnym produktem pszczelim, niektóre osoby mogą być uczulone na zawarte w niej składniki. Reakcje alergiczne mogą objawiać się między innymi wysypką, świądem, obrzękiem lub dolegliwościami ze strony układu pokarmowego. W poważniejszych przypadkach mogą wystąpić trudności w oddychaniu.

Co ciekawe, w przeglądzie naukowym z 2025 roku opisano, że fermentacja zachodząca podczas powstawania pierzgi może zmniejszać aktywność części białek alergennych. Nie oznacza to jednak, że produkt jest całkowicie bezpieczny dla wszystkich alergików.

Osoby z potwierdzoną alergią na pyłek pszczeli lub inne produkty pszczele powinny unikać samodzielnego testowania pierzgi. W razie wątpliwości należy skonsultować się z alergologiem. Ewentualne testy alergiczne powinny odbywać się pod nadzorem specjalisty.

W przypadku duszności, obrzęku gardła lub innych objawów ciężkiej reakcji alergicznej konieczna jest pilna pomoc medyczna.


Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Co to jest pierzga i jak powstaje?

Pierzga to pyłek kwiatowy magazynowany przez pszczoły w komórkach plastrów, w którym zachodzą naturalne procesy fermentacyjne i biochemiczne. Procesy te zmieniają skład produktu oraz mogą zwiększać dostępność wybranych składników odżywczych. Pierzga nazywana jest również chlebem pszczelim.

2. Jakie są główne właściwości zdrowotne pierzgi?

Badania naukowe wskazują na aktywność antyoksydacyjną i przeciwzapalną pierzgi oraz potencjalny wpływ jej składników na funkcjonowanie układu odpornościowego, gospodarkę lipidową i procesy zachodzące w przewodzie pokarmowym.

Badany jest także potencjał przeciwnowotworowy niektórych ekstraktów pierzgi. Większość tych obserwacji pochodzi jednak z badań laboratoryjnych lub na zwierzętach, dlatego nie można utożsamiać ich z potwierdzoną skutecznością zapobiegania chorobom czy ich leczenia u ludzi.

3. Jak stosować pierzgę?

Pierzgę można spożywać samodzielnie, po namoczeniu w wodzie albo jako dodatek do jogurtu, kefiru, koktajli i innych potraw. W tradycyjnej apiterapii często zaleca się jej spożywanie przed posiłkiem, jednak nie potwierdzono, że jest to konieczne dla lepszego przyswajania składników.

4. Ile pierzgi można spożywać dziennie?

W literaturze apiterapeutycznej spotyka się różne ilości, w tym około 5–10 gramów dziennie u dorosłych. Nie jest to jednak jednolita dawka ustalona na podstawie dobrej jakości badań klinicznych. Ilość produktu należy rozpatrywać indywidualnie, szczególnie w przypadku dzieci i osób z chorobami przewlekłymi.

5. Czy pierzga może uczulać?

Tak. Pierzga zawiera składniki pochodzące z pyłku kwiatowego, dlatego może wywoływać reakcje alergiczne u osób wrażliwych. Fermentacja może zmieniać właściwości niektórych alergenów, ale nie daje gwarancji bezpieczeństwa. Osoby z rozpoznaną alergią powinny skonsultować jej spożywanie z alergologiem.

6. Gdzie kupić pierzgę pszczelą?

Naturalną pierzgę można kupić bezpośrednio od pszczelarza, który zna pochodzenie i sposób pozyskiwania swoich produktów. W naszej rodzinnej pasiece na Pojezierzu Drawskim również pozyskujemy pierzgę.

Więcej informacji o produkcie, dostępnej gramaturze i aktualnej ofercie znajdziesz na stronie pierzga pszczela z Pasieki Fujarskich.


Podsumowanie

Pierzga to niezwykle interesujący produkt pszczeli o złożonym składzie odżywczym i szerokim zakresie badanej aktywności biologicznej. Dzięki obecności polifenoli, flawonoidów i innych naturalnych składników jest przedmiotem badań dotyczących właściwości antyoksydacyjnych, przeciwzapalnych oraz potencjalnego wpływu na funkcjonowanie różnych układów organizmu.

W literaturze opisano również wyniki badań nad metabolizmem lipidów, działaniem ochronnym na błonę śluzową żołądka oraz aktywnością ekstraktów pierzgi wobec wybranych komórek nowotworowych. To wartościowe kierunki badań, choć ich wyniki nie zawsze można bezpośrednio przełożyć na skutki spożywania pierzgi przez ludzi.

Pierzga może być ciekawym uzupełnieniem różnorodnej diety, a jednocześnie pozostaje produktem, którego potencjał biologiczny wymaga dalszych badań klinicznych.

W Pasiece Fujarskich zależy nam na łączeniu tradycyjnej wiedzy pszczelarskiej z rzetelną literaturą naukową. Chcemy pokazywać zarówno wyjątkowość produktów powstających w ulu, jak i rzeczywiste wyniki badań nad ich właściwościami.

Zapraszamy również do poznania naszej pierzgi pszczelej oraz innych produktów pszczelich z Pasieki Fujarskich.

Bibliografia i źródła naukowe

  1. Bakour M. i wsp. (2022). Bee Bread as a Promising Source of Bioactive Molecules and Functional Properties: An Up-To-Date Review. Antibiotics, 11(2), 203. DOI: 10.3390/antibiotics11020203.
  2. Komosinska-Vassev K., Olczyk P., Kaźmierczak J., Mencner L., Olczyk K. (2015). Bee Pollen: Chemical Composition and Therapeutic Application. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2015, 297425. Publikacja dotycząca pyłku pszczelego, z którego powstaje pierzga. DOI: 10.1155/2015/297425.
  3. Pascoal A., Rodrigues S., Teixeira A., Feás X., Estevinho L. M. (2014). Biological Activities of Commercial Bee Pollens: Antimicrobial, Antimutagenic, Antioxidant and Anti-inflammatory. Food and Chemical Toxicology, 63, 233–239. DOI: 10.1016/j.fct.2013.11.010.
  4. Denisow B., Denisow-Pietrzyk M. (2016). Biological and Therapeutic Properties of Bee Pollen: A Review. Journal of the Science of Food and Agriculture, 96(13), 4303–4309. DOI: 10.1002/jsfa.7729.
  5. Kösedağ M., Gülaboğlu M. (2023). Pollen and Bee Bread Expressed Highest Anti-inflammatory Activities among Bee Products in Chronic Inflammation: An Experimental Study with Cotton Pellet Granuloma in Rats. Inflammopharmacology, 31, 1967–1975. DOI: 10.1007/s10787-023-01182-4.
  6. Kas’ianenko V. I., Komisarenko I. A., Dubtsova E. A. (2011). Correction of Atherogenic Dyslipidemia with Honey, Pollen and Bee Bread in Patients with Different Body Mass. Terapevticheskii Arkhiv, 83(8), 58–62. Publikacja w PubMed.
  7. Çolak H. i wsp. (2025). Bee Bread Shows Therapeutic and Protective Effects by Alleviating Inflammation, Oxidative Stress, and Apoptosis on Acetic Acid-induced Gastric Ulcer in Rats. Archives of Physiology and Biochemistry, 131(4), 610–620. DOI: 10.1080/13813455.2025.2466191.
  8. Ensuring the Safe Use of Bee Products: A Review of Allergic Risks and Management. International Journal of Molecular Sciences, 2025, 26(24), 12074. DOI: 10.3390/ijms262412074.
  9. Hołderna-Kędzia E., Kędzia B. (2021). Synbiotyczne działanie produktów pszczelich wytwarzanych ze źródeł roślinnych. Postępy Fitoterapii, 22(3), 189–195. DOI: 10.25121/PF.2021.22.3.189.
  10. Kędzia B., Hołderna-Kędzia E. Pierzga. Najcenniejszy produkt pszczeli. Publikacja książkowa. Informacje o książce.